Technieken

Blacklight en fluorescentie in exposities en in performances

We kennen diverse materialen die oplichten (fluoresceren) als ze in het donker worden aangestraald met blacklight (UV licht). Het opgewekte licht is in het donker goed zichtbaar. Overdag zie je er vrijwel niets van. Toepassing stelt dus wel speciale eisen.

De meest bekende materialen zijn:

• wit papier (bij bedrukt papier alleen de onbedrukte vlakken)
• nylon (vooral kleding: T-shirt, overhemd, lingerie, stiksels)
• "Glow-in-the-dark"-acrylverf (geelgroen, oranje, rood zijn de best werkende kleuren)
• speciale fluorescerende pigmenten (in acrylbinder, blanke vernis of eitempera opgebracht)
• fluorescerende make-up (voor grimeren)

Lichtbronnen

Er zijn twee soorten lichtbronnen denkbaar:

• TL-buizen
• UV-LEDs

De TL-buizen zijn verkrijgbaar met lengte 1,2 meter (36 Watt) en 60 cm (18 W). Ze passen in normale armaturen. Er zijn ook speciale armaturen leverbaar met ingebouwde refector. Deze hebben een hogere licht­opbrengst. De 36 Watt TL-buizen worden veel gebruikt in zonnehemels en zonnebanken. Er bestaan verder miniatuurbuisjes met een vermogen van 8 Watt, in een speciale armatuur. Deze zijn alleen geschikt voor kleine toepassingen, in een voldoend donkere omgeving.

De belichting met TL-buizen is een zogenaamde "wash", die een groot oppervlak bestrijkt met relatief lage intensiteit.

Tegenwoordig zijn er ook UV-LEDs van hoge intensiteit beschikbaar. Ze worden gebruikt in blacklight spots. We hebben er hier sinds enige tijd eentje, een PAR64 met 151 LEDs, in totaal 21 Watt. De bundelhoek is 30 graden, dus je kunt er een object mooi geconcentreerd mee uitlichten. De unit is DMX-gestuurd, zodat de intensiteit traploos ingesteld kan worden Hij kan ook gepulsed en gestrobed worden (flikkerlicht). En hij kan door muziek worden gemoduleerd.

Bij LEDs is - voor dezelfde intensiteit - veel minder vermogen nodig. Met 21 W geeft deze spot dan ook een véél intenser UV-bundel dan de TL-buizen. De warmteontwikkeling is veel lager en de levensduur veel langer.

Witte fluorescerde pigment aangebracht met eitempera op een gipsen beeld vam Magdalena en Rita Pulmans 

Twee flacons "Glow-in-the-dark", twee geschilderde proefvlakjes en een rol wit papier tonen het effect van blacklight 

Fluorescerende make-up en een nylon T-shirt, geshowed door schilderes Ellen van Putten 

Een heel bijzondere performance

Bij de opening van de tentoonstelling "Aarde en vuur" presenteerden we een enerverende toepassing van blacklight.

De performance van danseres Rosita van Gemert en didgeridoospeler Jeroen Hornikx was bepaald te betitelen als het hoogtepunt van de opening van die expositie.

In de smederijloods op het achterterrein was een blacklight-installatie opgebouwd. Verder brandde alleen het smeedvuur, maximaal aangeblazen, met hoog opgejaagde vlammen. Er was geen verdere verlichting en omdat het buiten al donker was, viel er aanvankelijk maar heel weinig te onderscheiden.

Jeroen bespeelde zijn didgeridoo (met electronische versterking) in een hoek van de loods. Hij keek naar het vuur en improviseerde zijn muziek bij de flakkerende vlammen.

Rosita danste vóór in de loods, in het blacklight. Zij was daarbij gehuld in een zwart gewaad, droeg een zwarte sluier en lange witte nylon hand­schoenen. De handschoenen lichtten op in het blacklight.

Zo zag je uitsluitend de dansende handen en armen van Rosita. Zij danste op de muziek van Jeroen en beeldde op sublieme wijze het spel van dehoge vlammen uit. Het smeedvuur vormde een krachtig en prachtig contrapunt.

In het filmpje hiernaast krijg je een korte blik achter de schermen - toen het licht nog niet uit was. Een soort generale repetitie. Kun je zien hoe het in z'n werk ging.